La Llorona: Legenda, Pochodzenie, Wariacje i Znaczenie

Odkryj, kim jest La Llorona, jak jej legenda łączy się z Cihuacóatl i La Malinche oraz dlaczego płacząca kobieta pozostaje potężną postacią kulturową.

W jeziorze Texcoco pojawiła się kobieta i wołała przez wodę. Ta scena należy do szóstego znaku zapisanego przez Bernardino de Sahagún (1499–1590), pisemnego opisu często łączonego z La Llorona, której imię po hiszpańsku tłumaczy się jako kobieta, która opłakuje.

Kto jest La Llorona?

La Llorona jest postacią żałobną w meksykańskiej i latynoamerykańskiej tradycji, opowiadaną w Meksyku, Ameryce Środkowej i północnej Ameryce Południowej. Jej imię po hiszpańsku oznacza kobietę, która płacze, co jest bezpośrednim odniesieniem do dźwięków związanych z jej obecnością.

Centralna historia umieszcza ją w pobliżu rzek, jezior, kanałów lub innych zbiorników wodnych. Mówi się, że szuka dzieci, które utopiła, pojawiając się po zmroku i wołając w żalu. Najbardziej znana wersja identyfikuje ją jako Marię, matkę, która zabiła swoich dwóch synów w rzece, a następnie pozostała związana z miejscem, gdzie zmarli.

Jej krzyk zazwyczaj brzmi: "Mis hijos! Mis hijos! ¿Dónde están mis hijos?" Po angielsku oznacza to: "Moje synowie! Moje synowie! Gdzie są moi synowie?" Słowa te sprawiają, że historia staje się natychmiast rozpoznawalna, nawet gdy sceneria, wiek dzieci i wygląd postaci się zmieniają.

La Llorona nie jest jedną stałą postacią z jednym uzgodnionym pochodzeniem. Jej historia łączy rodzinną tragedię, starsze obrazy rdzennych ludów, regionalne tradycje duchów wodnych oraz późniejsze powiązania z postaciami z meksykańskiej historii. Ta mieszanka wyjaśnia, dlaczego relacje mogą dzielić ten sam krzyk, jednocześnie różniąc się co do tego, kim była i gdzie się pojawia.

Historia utopionych dzieci

W najlepiej znanej wersji Maria ma dwóch synów. Po kryzysie związanym z ich ojcem, zabiera dzieci do rzeki i je topi. Uznanie tego, co zrobiła, przychodzi zbyt późno. Maria następnie przeszukuje brzeg rzeki w poszukiwaniu dzieci, ale śmierć na zawsze oddzieliła ją od nich.

Rzeka ma znaczenie, ponieważ staje się zarówno miejscem zbrodni, jak i granicą, której nie może przekroczyć. Ruch La Llorony wzdłuż wody przekształca prywatny żal w powtarzające się publiczne spotkanie: ludzie słyszą ją, zanim ją zobaczą, a dźwięk wskazuje z powrotem na dzieci, których śmierć stworzyła jej karę.

Historia działa również jako ostrzeżenie opowiadane dzieciom. Nocny krzyk nad rzeką ma ludzkie źródło, a niebezpieczeństwo wędrowania blisko wody staje się łatwiejsze do zapamiętania. Jednak zredukowanie opowieści do prostego morału umniejsza jej emocjonalną siłę. Maria jest jednocześnie matką, morderczynią, opłakującą i zjawą. Jej smutek nie zdejmuje odpowiedzialności za utopione dzieci.

Różne opowieści zmieniają przyczynę tragedii. Niektóre podkreślają porzucenie przez męża; inne koncentrują się na zazdrości, wstydzie lub rozpaczy. Imię Maria, dwóch synów, rzeka i powtarzające się poszukiwanie tworzą najbardziej rozpoznawalną strukturę, ale opowiadanie ustne pozwala każdej społeczności dostosować szczegóły.

Najwcześniejszy ślad pisany

Najwcześniejszy udokumentowany materiał pisany związany z La Llorona nie jest kompletną, definitywną wersją nowoczesnej historii Marii. To relacja Bernardino de Sahagún o jednym z ośmiu złowrogich znaków, które miały przewidzieć hiszpańską konkwistę Meksyku.

Sahagún żył w latach 1499–1590. W szóstym znaku pojawia się kobieta związana z Cihuacóatl, aztecką boginią, która wychodzi z jeziora Texcoco i lamentuje. Jej pojawienie się z jeziora i powtarzające się krzyki przypominają ważne cechy późniejszych relacji o La Llorona, szczególnie związki postaci z wodą i żalem.

To rozróżnienie ma znaczenie. Zapis Sahagúna dokumentuje powiązane elementy, a nie dowód na to, że każda nowoczesna opowieść pochodzi z jednego w pełni uformowanego narracji napisanej w tamtym momencie. Relacja nie ustala Marii jako tej kobiety, nie dostarcza znanej historii o dwóch utopionych synach w jej późniejszym kształcie i nie rozstrzyga, jak rdzenne tradycje i opowiadania z czasów kolonialnych się połączyły.

Więc, gdy ludzie pytają o pierwszy pisemny zapis La Llorona, ostrożna odpowiedź brzmi, że szósty znak Sahagúna jest wczesnym udokumentowanym źródłem związanym z obrazem tej postaci. To nie jest definitywny pierwszy rękopis pełnej legendy La Llorona. Ślad pisany pokazuje, że lamentująca kobieta wychodząca z jeziora Texcoco należy do starszej warstwy tradycji.

Cihuacóatl, La Malinche i tożsamość

Cihuacóatl zapewnia jedno ważne połączenie przedkolumbijne. W szóstym znaku Sahagúna lamentująca kobieta jest związana z tą aztecką boginią. To powiązanie nadaje La Llorona święty i polityczny wymiar, wykraczający poza późniejszą opowieść o matce, która zabija swoje dzieci.

La Llorona jest również związana z La Malinche, kobietą Nahua, która była tłumaczką Hernána Cortésa. To połączenie La Malinche często przedstawia zjawę jako symbol podboju, kulturowego zerwania lub zdrady. To interpretacja nałożona na historię, a nie powszechnie akceptowana identyfikacja.

Szczegóły historyczne komplikują jakiekolwiek proste równanie. La Malinche urodziła Hernánowi Cortésowi syna o imieniu Martín Cortés, uważanego za pierwszego udokumentowanego mestizo Meksykanina znanego z imienia. Ponieważ nowoczesna historia koncentruje się na macierzyństwie, separacji i dzieciach uwięzionych między światami, niektórzy opowiadacze łączą historię La Malinche z La Llorona.

Te powiązania powinny pozostać odrębne. Cihuacóatl należy do starszego znaku związane z jeziorem Texcoco; La Malinche należy do historii hiszpańskiej konkwisty i jej następstw; Maria należy do najlepiej znanej tragedii rodzinnej. Nakładają się w interpretacji, ale żadna z nich nie może być przedstawiona jako jedyne źródło każdej wersji La Llorona.

Regionalne wersje w Amerykach

La Llorona pojawia się z szczególną częstotliwością w relacjach związanych z Puebla, Guanajuato, Guadalajarą, Hidalgo, Ciudad de México i Estado de México. W tych meksykańskich ustawieniach podstawowy wzór pozostaje rozpoznawalny: krzyk kobiety, związek z wodą i żal skoncentrowany na dzieciach.

W wersji z Nowego Meksyku otoczenie i okoliczności rodzinne mają bardziej konkretny kształt. Tam matka wrzuca swoje dzieci do Rio Grande. Dzieci miały prawdopodobnie około sześciu lub siedmiu lat, gdy mąż odszedł, co sprawia, że porzucenie staje się częścią bezpośredniej przyczyny historii. Ta relacja nie powinna być traktowana jako wymienna z znakiem jeziora Texcoco lub każdą meksykańską wersją.

Tradycja pojawia się również w Teksasie, gdzie La Llorona jest być może najszerzej znanym duchem w stanie. Poza Meksykiem i Stanami Zjednoczonymi, legenda występuje w całej Ameryce Środkowej i północnej Ameryce Południowej. Ruch między społecznościami pomógł zachować centralną postać, zmieniając jednocześnie rzekę, historię rodziny i powód, dla którego pozostaje przy wodzie.

Te regionalne wariacje ujawniają, jak podróżuje tradycja ustna. Rzeka wymieniona w jednej opowieści może stać się jeziorem, kanałem lub lokalnym brzegiem w innej. Krzyk i opłakująca matka zapewniają ciągłość; geografia dostarcza lokalnego znaczenia.

Jak opisuje się La Llorona

Najczęstszy profil wizualny przedstawia La Llorona jako kobietę w białym ubraniu z długimi ciemnymi włosami. Obraz jest skromny, ale charakterystyczny: jasna odzież oddziela ją od nocy, podczas gdy jej włosy częściowo zasłaniają lub ramują jej twarz.

Jej twarz zmienia się w różnych wersjach. Niektóre relacje nadają jej twarz konia; częściej jest strasznie pusta. Ta pustka odwraca uwagę od identyfikowalnej tożsamości ludzkiej i kieruje ją ku szokowi spotkania z postacią, która wygląda prawie znajomo, ale nie może być odczytana.

Jej ręce mogą być równie zapadające w pamięć jak jej twarz. W jednym z zapisanych opisów jej długie paznokcie błyszczą jak wypolerowany cynk w świetle księżyca. Ten szczegół dodaje twardą, refleksyjną jakość do w przeciwnym razie płynnej postaci związanej z rzekami i łzami.

Nie ma jednego wyglądu, który rządzi całą tradycją La Llorona. Białe ubranie, ciemne włosy, nieczytelna twarz i błyszczące paznokcie powracają, ale każda opowieść decyduje, ile z kobiety można zobaczyć.

Od opowieści ustnej do fenomenu kulturowego

Ruch La Llorona z opowiadanych relacji do druku i publicznej reprezentacji pokazuje, że tradycja nie jest ograniczona do jednego okresu historycznego. Bess Lomax Hawes napisała "La Llorona w zakładzie dla nieletnich", klasyczny artykuł o historiach krążących w kalifornijskim ośrodku dla nieletnich w latach 60. XX wieku. Ustawienie pokazuje, jak opowieść mogła funkcjonować w społeczności daleko od rzek i jezior, które są najbardziej związane z jej starszymi formami.

Legenda została również opublikowana w książce Edwarda Garcii Kraul i Judith Beatty. Tego rodzaju zbiór zachowuje spotkania i opowieści, jednocześnie udostępniając je czytelnikom spoza społeczności, w których krążyły.

Publiczna rzeźba nadaje postaci fizyczną obecność. Na wyspie Xochimilco w Meksyku stworzono w 2015 roku rzeźbę La Llorona. Inny opis identyfikuje kamienną rzeźbę w rejonie Chinampas w Xochimilco, w Mexico City, z dekoracyjną podstawą z kamyków i spódnicą wykonaną z włókna kokosowego.

Ta rzeźba nie dowodzi, że jedna wersja jest historycznie poprawna. Zamiast tego pokazuje, jak La Llorona może przechodzić z ustnego ostrzeżenia i pamięci rodzinnej do książek, badań, turystyki i wystaw cywilnych, zachowując jednocześnie swoje powiązania z wodą i utratą.

La Llorona w nowoczesnej kulturze ekranowej

Film grozy z 2019 roku Klątwa La Llorona przedstawia postać jako ducha z XVII wieku w Meksyku. Ten wybór nadaje współczesnemu filmowi historyczny punkt wyjścia, jednocześnie pozwalając na przekształcenie zjawiska dla nowoczesnej publiczności horroru.

Adaptacje filmowe zazwyczaj podejmują decyzje, które opowiadania ustne mogą pozostawić otwarte. Muszą nadać La Llorona widoczne ciało, ustanowić zasady dotyczące jej pojawiania się i połączyć jej działania w zaplanowanej narracji. Wersja ekranowa podkreśla więc napięcie, fizyczne zagrożenie i zdefiniowanego nadprzyrodzonego antagonistę.

Te wybory nie zastępują szerszej legendy La Llorona. Reprezentują jedną adaptację spośród wielu, obok relacji koncentrujących się na Marii, znaku Cihuacóatl, La Malinche lub lokalnej rzece. Porównanie filmu z tymi tradycjami pomaga oddzielić rozpoznawalną postać od konkretnej fabuły stworzonej dla publiczności z 2019 roku.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza La Llorona po angielsku?

La Llorona dosłownie oznacza "ta, która lamentuje" po hiszpańsku. Nazwa odnosi się do powtarzających się krzyków kobiety i jej związku z dziećmi zgubionymi w rzece. Opowieści w języku angielskim zazwyczaj zachowują hiszpańską nazwę, ponieważ identyfikuje ona postać w meksykańskich, środkowoamerykańskich, południowoamerykańskich i teksaskich wersjach tradycji.

Co mówi La Llorona, gdy płacze?

La Llorona tradycyjnie woła: "Mis hijos! Mis hijos! ¿Dónde están mis hijos?" Angielskie znaczenie to: "Moje synowie! Moje synowie! Gdzie są moi synowie?" Fraza ta łączy jej dźwięk bezpośrednio z dziećmi, które utopiła, oraz z poszukiwaniem, które następuje po ich śmierci w najlepiej znanej wersji historii.

Czy La Llorona jest związana z La Malinche?

La Llorona jest związana z La Malinche, kobietą Nahua, która była tłumaczką Hernána Cortésa, ale obie postacie nie są powszechnie traktowane jako ta sama osoba. La Malinche urodziła Hernánowi Cortésowi syna o imieniu Martín Cortés, uważanego za pierwszego udokumentowanego mestizo Meksykanina znanego z imienia, podczas gdy osobna tradycja łączy La Llorona z Cihuacóatl.

Gdzie mówi się, że pojawia się La Llorona?

La Llorona mówi się, że pojawia się w pobliżu zbiorników wodnych, w tym rzek, jezior i kanałów. Wersja z Nowego Meksyku umieszcza ją nad Rio Grande, podczas gdy szósty znak Sahagúna umieszcza związaną lamentującą kobietę nad jeziorem Texcoco. Częste meksykańskie powiązania obejmują Puebla, Guanajuato, Guadalajarę, Hidalgo, Ciudad de México i Estado de México.

Jakie jest najwcześniejsze udokumentowane źródło związane z La Llorona?

Najwcześniejsze udokumentowane źródło związane z La Llorona to relacja Bernardino de Sahagúna o szóstym z ośmiu złowrogich znaków. Sahagún, który żył w latach 1499–1590, opisał kobietę związaną z Cihuacóatl wychodzącą z jeziora Texcoco, ale dokumentuje powiązane elementy, a nie dowodzi jednego definitywnego pochodzenia dla każdej nowoczesnej wersji La Llorona.

Powered by GetYourGuide
Ekologiczna wycieczka po Xochimilco – z dala od tłumów
od $325.00★ 5.0 (40)
Sprawdź dostępność