Η Λα Γιορόνα: Θρύλος, Προέλευση, Παραλλαγές και Σημασία
Ανακαλύψτε ποια είναι η Λα Γιορόνα, πώς ο θρύλος της συνδέεται με την Κιουακοάτλ και τη Λα Μαλίντσε, και γιατί η κλαίουσα γυναίκα παραμένει μια ισχυρή πολιτιστική φιγούρα.
Στη λίμνη Τεξκόκο, μια γυναίκα εμφανίστηκε και έκλαψε πάνω από το νερό. Αυτή η σκηνή ανήκει στον έκτο οιωνό που καταγράφηκε από τον Μπερναρντίνο ντε Σαχαγούν (1499–1590), μια γραπτή αναφορά που συχνά συνδέεται με τη Λα Γιορόνα, του οποίου το όνομα στα ισπανικά μεταφράζεται σε μια γυναίκα που πενθεί.
Ποια είναι η Λα Γιορόνα;
Η Λα Γιορόνα είναι μια φιγούρα πένθους στην παραδοσιακή μεξικανική και λατινοαμερικανική παράδοση, που λέγεται σε όλο το Μεξικό, την Κεντρική Αμερική και τη βόρεια Νότια Αμερική. Το όνομά της στα ισπανικά σημαίνει μια γυναίκα που κλαίει, μια άμεση αναφορά στους ήχους που σχετίζονται με την παρουσία της.
Η κεντρική ιστορία την τοποθετεί δίπλα σε ποτάμια, λίμνες, κανάλια ή άλλα σώματα νερού. Λέγεται ότι ψάχνει για τα παιδιά που πνίγηκε, εμφανιζόμενη μετά το σκοτάδι και καλώντας σε θλίψη. Η πιο γνωστή εκδοχή την ταυτίζει ως Μαρία, μια μητέρα που σκότωσε τους δύο γιους της σε ένα ποτάμι και στη συνέχεια παρέμεινε δεμένη στον τόπο όπου πέθαναν.
Η κραυγή της συνήθως δίνεται ως: "Mis hijos! Mis hijos! ¿Dónde están mis hijos?" Στα ελληνικά, αυτό σημαίνει, "Οι γιοι μου! Οι γιοι μου! Πού είναι οι γιοι μου;" Οι λέξεις κάνουν την ιστορία αμέσως αναγνωρίσιμη, ακόμη και όταν το σκηνικό, οι ηλικίες των παιδιών και η εμφάνιση της φιγούρας αλλάζουν.
Η Λα Γιορόνα δεν είναι ένας σταθερός χαρακτήρας με μία συμφωνημένη προέλευση. Η ιστορία της συνδυάζει μια οικογενειακή τραγωδία, παλαιότερες ιθαγενείς εικόνες, περιφερειακές παραδόσεις πνευμάτων του νερού και μεταγενέστερες συσχετίσεις με φιγούρες από την ιστορία του Μεξικού. Αυτή η μίξη εξηγεί γιατί οι αναφορές μπορούν να μοιράζονται την ίδια κραυγή ενώ διαφέρουν σχετικά με το ποια ήταν και πού εμφανίζεται.
Η ιστορία των πνιγμένων παιδιών
Στην πιο γνωστή εκδοχή, η Μαρία έχει δύο γιους. Μετά από μια κρίση που σχετίζεται με τον πατέρα τους, παίρνει τα παιδιά σε ένα ποτάμι και τα πνίγει. Η αναγνώριση του τι έχει κάνει έρχεται πολύ αργά. Η Μαρία στη συνέχεια ψάχνει την όχθη του ποταμού για τα παιδιά, αλλά ο θάνατος την έχει χωρίσει από αυτά μόνιμα.
Το ποτάμι έχει σημασία γιατί γίνεται τόσο η σκηνή του εγκλήματος όσο και το όριο που δεν μπορεί να διασχίσει. Η κίνηση της Λα Γιορόνα κατά μήκος του νερού μετατρέπει την ιδιωτική θλίψη σε μια επαναλαμβανόμενη δημόσια συνάντηση: οι άνθρωποι την ακούν πριν την δουν, και ο ήχος αναφέρεται πίσω στα παιδιά των οποίων οι θάνατοι δημιούργησαν την τιμωρία της.
Η ιστορία λειτουργεί επίσης ως προειδοποίηση που λέγεται στα παιδιά. Μια νυχτερινή κραυγή δίπλα σε ένα ποτάμι δίνεται σε μια ανθρώπινη πηγή, και ο κίνδυνος να περιπλανηθεί κανείς κοντά στο νερό γίνεται πιο εύκολο να θυμηθεί. Ωστόσο, η μείωση της ιστορίας σε ένα απλό μάθημα χάνει τη συναισθηματική της δύναμη. Η Μαρία είναι ταυτόχρονα μητέρα, δολοφόνος, πενθούσα και φάντασμα. Η θλίψη της δεν εξαλείφει την ευθύνη για τα πνιγμένα παιδιά.
Διαφορετικές αφηγήσεις αλλάζουν την αιτία της τραγωδίας. Ορισμένες τονίζουν την εγκατάλειψη από έναν σύζυγο, άλλες επικεντρώνονται στη ζήλια, την ντροπή ή την απελπισία. Το όνομα Μαρία, οι δύο γιοι, το ποτάμι και η επαναλαμβανόμενη αναζήτηση σχηματίζουν τη πιο ευρέως αναγνωρίσιμη δομή, αλλά η προφορική αφήγηση επιτρέπει σε κάθε κοινότητα να προσαρμόσει τις λεπτομέρειες.
Η πιο πρώιμη γραπτή διαδρομή
Το πιο πρώιμο τεκμηριωμένο γραπτό υλικό που συνδέεται με τη Λα Γιορόνα δεν είναι μια πλήρης, οριστική εκδοχή της σύγχρονης ιστορίας της Μαρίας. Είναι η αναφορά του Μπερναρντίνου ντε Σαχαγούν για έναν από τους οκτώ ominous portents που λέγεται ότι προφήτευσαν την ισπανική κατάκτηση του Μεξικού.
Ο Σαχαγούν έζησε από το 1499 έως το 1590. Στον έκτο οιωνό, μια γυναίκα που σχετίζεται με την Κιουακοάτλ, μια θεά των Αζτέκων, εμφανίζεται από τη λίμνη Τεξκόκο και θρηνεί. Η εμφάνισή της από τη λίμνη και οι επαναλαμβανόμενες κραυγές της μοιάζουν με σημαντικά χαρακτηριστικά των μεταγενέστερων αφηγήσεων της Λα Γιορόνα, ειδικά τη σύνδεση της φιγούρας με το νερό και το πένθος.
Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Η καταγραφή του Σαχαγούν τεκμηριώνει σχετιζόμενα στοιχεία, όχι απόδειξη ότι κάθε σύγχρονη αφήγηση προέρχεται από μια πλήρως διαμορφωμένη αφήγηση που γράφτηκε εκείνη τη στιγμή. Η αναφορά δεν καθορίζει τη Μαρία ως τη γυναίκα, δεν παρέχει την οικεία ιστορία των δύο πνιγμένων γιων στην αργότερη μορφή της, και δεν επιλύει πώς οι ιθαγενείς παραδόσεις και η αφήγηση της αποικιακής εποχής συνδυάστηκαν.
Έτσι, όταν οι άνθρωποι ρωτούν για την πρώτη γραπτή καταγραφή της Λα Γιορόνα, η προσεκτική απάντηση είναι ότι ο έκτος οιωνός του Σαχαγούν είναι μια πρώιμη τεκμηριωμένη πηγή που συνδέεται με την εικόνα της φιγούρας. Δεν είναι ένα οριστικό πρώτο χειρόγραφο του πλήρους θρύλου της Λα Γιορόνα. Η γραπτή διαδρομή δείχνει αντ 'αυτού ότι μια γυναίκα που θρηνεί που εμφανίζεται από τη λίμνη Τεξκόκο ανήκει σε μια παλαιότερη στρώση της παράδοσης.
Κιουακοάτλ, Λα Μαλίντσε και ταυτότητα
Η Κιουακοάτλ παρέχει μια σημαντική προ-Κολούμπια σύνδεση. Στον έκτο οιωνό του Σαχαγούν, η θρηνούσα γυναίκα συνδέεται με αυτή τη θεά των Αζτέκων. Αυτή η σύνδεση δίνει στη Λα Γιορόνα μια ιερή και πολιτική διάσταση πέρα από την αργότερη αφήγηση μιας μητέρας που σκοτώνει τα παιδιά της.
Η Λα Γιορόνα συνδέεται επίσης με τη Λα Μαλίντσε, τη γυναίκα Ναχουά που υπηρέτησε ως διερμηνέας του Ερνάν Κορτές. Αυτή η σύνδεση με τη Λα Μαλίντσε συχνά πλαισιώνει την εμφάνιση ως σύμβολο κατάκτησης, πολιτισμικής ρήξης ή προδοσίας. Είναι μια ερμηνεία που προστίθεται στην ιστορία, όχι μια καθολικά αποδεκτή ταυτοποίηση.
Οι ιστορικές λεπτομέρειες περιπλέκουν οποιαδήποτε απλή εξίσωση. Η Λα Μαλίντσε γέννησε στον Ερνάν Κορτές έναν γιο ονόματι Μαρτίν Κορτές, που θεωρείται ο πρώτος τεκμηριωμένος μεστίσο Μεξικανός γνωστός με όνομα. Επειδή η σύγχρονη ιστορία επικεντρώνεται στη μητρότητα, την απομάκρυνση και τα παιδιά που βρίσκονται μεταξύ κόσμων, ορισμένοι αφηγητές συνδέουν την ιστορία της Λα Μαλίντσε με τη Λα Γιορόνα.
Αυτοί οι σύνδεσμοι θα πρέπει να παραμείνουν διακριτοί. Η Κιουακοάτλ ανήκει στον παλαιότερο οιωνό που σχετίζεται με τη λίμνη Τεξκόκο; η Λα Μαλίντσε ανήκει στην ιστορία της ισπανικής κατάκτησης και των συνεπειών της; η Μαρία ανήκει στην πιο γνωστή οικογενειακή τραγωδία. Συμπίπτουν στην ερμηνεία, αλλά καμία δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως η μοναδική προέλευση κάθε εκδοχής της Λα Γιορόνα.
Περιφερειακές εκδοχές σε όλη την Αμερική
Η Λα Γιορόνα εμφανίζεται με ιδιαίτερη συχνότητα σε αφηγήσεις που σχετίζονται με την Πουέμπλα, τη Γουαναχουάτο, τη Γκουανταλαχάρα, την Ιδάλγκο, την Πόλη του Μεξικού και την Πολιτεία του Μεξικού. Σε αυτές τις μεξικανικές ρυθμίσεις, το βασικό μοτίβο παραμένει αναγνωρίσιμο: η κραυγή μιας γυναίκας, μια σύνδεση με το νερό και η θλίψη που επικεντρώνεται στα παιδιά.
Η εκδοχή του Νέου Μεξικού δίνει στο σκηνικό και τις οικογενειακές συνθήκες πιο συγκεκριμένο σχήμα. Εκεί, η μητέρα ρίχνει τα παιδιά της στον Ρίο Γκράντε. Τα παιδιά ήταν πιθανώς περίπου έξι ή επτά ετών όταν ο σύζυγος έφυγε, μια λεπτομέρεια που καθιστά την εγκατάλειψη μέρος της άμεσης αιτίας της ιστορίας. Αυτή η αφήγηση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εναλλάξιμη με τον οιωνό της λίμνης Τεξκόκο ή κάθε μεξικανική εκδοχή.
Η παράδοση εμφανίζεται επίσης στο Τέξας, όπου η Λα Γιορόνα είναι ίσως το πιο ευρέως γνωστό φάντασμα στην πολιτεία. Πέρα από το Μεξικό και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο θρύλος βρίσκεται σε όλη την Κεντρική Αμερική και τη βόρεια Νότια Αμερική. Η κίνηση μεταξύ κοινοτήτων έχει βοηθήσει στη διατήρηση της κεντρικής φιγούρας ενώ αλλάζει το ποτάμι, την οικογενειακή ιστορία και τον λόγο που παραμένει κοντά στο νερό.
Αυτές οι περιφερειακές παραλλαγές αποκαλύπτουν πώς ταξιδεύει η προφορική παράδοση. Ένα ποτάμι που αναφέρεται σε μια αφήγηση μπορεί να γίνει μια λίμνη, ένα κανάλι ή μια τοπική ακτή σε άλλη. Η κραυγή και η πενθούσα μητέρα παρέχουν συνέχεια; η γεωγραφία προμηθεύει τοπικό νόημα.
Πώς περιγράφεται η Λα Γιορόνα
Το πιο κοινό οπτικό προφίλ δείχνει τη Λα Γιορόνα ως μια γυναίκα ντυμένη στα λευκά με μακριά σκούρα μαλλιά. Η εικόνα είναι λιτή αλλά διακριτική: το ανοιχτό ένδυμα την ξεχωρίζει από τη νύχτα, ενώ τα μαλλιά της κρύβουν εν μέρει ή πλαισιώνουν το πρόσωπό της.
Το πρόσωπό της αλλάζει σε διάφορες εκδοχές. Ορισμένες αφηγήσεις της δίνουν το πρόσωπο ενός αλόγου; πιο συχνά, είναι απαίσια κενό. Αυτή η κενότητα μετατοπίζει την προσοχή μακριά από μια αναγνωρίσιμη ανθρώπινη ταυτότητα και προς το σοκ της συνάντησης με μια φιγούρα που φαίνεται σχεδόν οικεία αλλά δεν μπορεί να διαβαστεί.
Τα χέρια της μπορεί να είναι εξίσου αξέχαστα όσο το πρόσωπό της. Σε μια καταγεγραμμένη περιγραφή, τα μακριά νύχια της λάμπουν σαν γυαλισμένο κασσίτερο στο φως του φεγγαριού. Η λεπτομέρεια προσθέτει μια σκληρή, ανακλαστική ποιότητα σε μια αλλιώς ρευστή φιγούρα που σχετίζεται με ποτάμια και δάκρυα.
Καμία μοναδική εμφάνιση δεν κυβερνά ολόκληρη την παράδοση της Λα Γιορόνα. Τα λευκά ρούχα, τα σκούρα μαλλιά, ένα μη αναγνώσιμο πρόσωπο και τα λαμπερά νύχια επαναλαμβάνονται, αλλά κάθε αφήγηση αποφασίζει πόσο από τη γυναίκα μπορεί να φανεί.
Από προφορικό παραμύθι σε πολιτισμικό φαινόμενο
Η κίνηση της Λα Γιορόνα από προφορικές αφηγήσεις σε έντυπη και δημόσια αναπαράσταση δείχνει ότι η παράδοση δεν περιορίζεται σε μια ιστορική περίοδο. Η Μπες Λόμαξ Χόουζ έγραψε "Η Λα Γιορόνα στο Δικαστήριο Νεότητας", ένα κλασικό κείμενο σχετικά με ιστορίες που κυκλοφορούσαν σε ένα κέντρο κράτησης ανηλίκων στην Καλιφόρνια τη δεκαετία του 1960. Το σκηνικό δείχνει πώς η ιστορία μπορούσε να λειτουργήσει μέσα σε μια κοινότητα μακριά από τα ποτάμια και τις λίμνες που σχετίζονται περισσότερο με τις παλαιότερες μορφές της.
Ο θρύλος δημοσιεύτηκε επίσης σε ένα βιβλίο από τον Έντγουιν Γκαρσία Κράουλ και τη Τζούντιθ Μπίτι. Μια συλλογή όπως αυτή διατηρεί τις συναντήσεις και τις αφηγήσεις ενώ τις καθιστά διαθέσιμες σε αναγνώστες εκτός των κοινοτήτων όπου κυκλοφορούσαν.
Ένα δημόσιο γλυπτό δίνει στη φιγούρα μια φυσική παρουσία. Σε ένα νησί του Σοτσιμίλκο, Μεξικό, δημιουργήθηκε ένα άγαλμα της Λα Γιορόνα το 2015. Μια άλλη περιγραφή αναγνωρίζει ένα πέτρινο άγαλμα στην περιοχή Τσιναμπάς του Σοτσιμίλκο, στην Πόλη του Μεξικού, με μια διακοσμητική βάση από βότσαλα και μια φούστα φτιαγμένη από σχοινί καρύδας.
Αυτό το γλυπτό δεν αποδεικνύει ότι μια εκδοχή είναι ιστορικά σωστή. Αντίθετα, δείχνει πώς η Λα Γιορόνα μπορεί να μετακινηθεί από προφορική προειδοποίηση και οικογενειακή μνήμη σε βιβλία, έρευνα, τουρισμό και δημόσια έκθεση, διατηρώντας τη σύνδεσή της με το νερό και την απώλεια.
Η Λα Γιορόνα στη σύγχρονη οθονική κουλτούρα
Η ταινία τρόμου του 2019 Η Κατάρα της Λα Γιορόνα παρουσιάζει τη φιγούρα ως ένα φάντασμα από το Μεξικό του 17ου αιώνα. Αυτή η επιλογή δίνει σε μια σύγχρονη ταινία ένα ιστορικό σημείο εκκίνησης ενώ της επιτρέπει να αναμορφώσει την εμφάνιση για ένα σύγχρονο κοινό τρόμου.
Οι κινηματογραφικές προσαρμογές συνήθως κάνουν αποφάσεις που οι προφορικές αφηγήσεις μπορούν να αφήσουν ανοιχτές. Πρέπει να δώσουν στη Λα Γιορόνα ένα ορατό σώμα, να καθορίσουν κανόνες για τις εμφανίσεις της και να συνδέσουν τις ενέργειές της μέσω μιας πλοκής. Η οθονική εκδοχή επομένως τονίζει την αγωνία, την φυσική απειλή και έναν καθορισμένο υπερφυσικό αντίπαλο.
Αυτές οι επιλογές δεν αντικαθιστούν τον ευρύτερο θρύλο της Λα Γιορόνα. Αντιπροσωπεύουν μια προσαρμογή ανάμεσα σε πολλές, παράλληλα με αφηγήσεις που επικεντρώνονται στη Μαρία, τον οιωνό της Κιουακοάτλ, τη Λα Μαλίντσε ή ένα τοπικό ποτάμι. Η σύγκριση της ταινίας με αυτές τις παραδόσεις βοηθά να διαχωριστεί η αναγνωρίσιμη φιγούρα από την συγκεκριμένη πλοκή που δημιουργήθηκε για ένα κοινό του 2019.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι σημαίνει η Λα Γιορόνα στα αγγλικά;
Η Λα Γιορόνα κυριολεκτικά σημαίνει "αυτή που θρηνεί" στα ισπανικά. Το όνομα αναφέρεται στις επαναλαμβανόμενες κραυγές της γυναίκας και τη σύνδεσή της με τα παιδιά που χάθηκαν σε ένα ποτάμι. Οι αφηγήσεις στα αγγλικά διατηρούν συνήθως το ισπανικό όνομα γιατί αναγνωρίζει τη φιγούρα σε εκδοχές του θρύλου από το Μεξικό, την Κεντρική Αμερική, τη Νότια Αμερική και το Τέξας.
Τι λέει η Λα Γιορόνα όταν κλαίει;
Η Λα Γιορόνα παραδοσιακά κλαίει, "Mis hijos! Mis hijos! ¿Dónde están mis hijos?" Η αγγλική σημασία είναι, "Οι γιοι μου! Οι γιοι μου! Πού είναι οι γιοι μου;" Η φράση συνδέει τον ήχο της άμεσα με τα παιδιά που πνίγηκε και την αναζήτηση που ακολουθεί τους θανάτους τους στην πιο γνωστή εκδοχή της ιστορίας.
Είναι η Λα Γιορόνα συνδεδεμένη με τη Λα Μαλίντσε;
Η Λα Γιορόνα συνδέεται με τη Λα Μαλίντσε, τη γυναίκα Ναχουά που υπηρέτησε ως διερμηνέας του Ερνάν Κορτές, αλλά οι δύο φιγούρες δεν αντιμετωπίζονται καθολικά ως το ίδιο άτομο. Η Λα Μαλίντσε γέννησε στον Ερνάν Κορτές έναν γιο ονόματι Μαρτίν Κορτές, που θεωρείται ο πρώτος τεκμηριωμένος μεστίσο Μεξικανός γνωστός με όνομα, ενώ μια ξεχωριστή παράδοση συνδέει τη Λα Γιορόνα με την Κιουακοάτλ.
Πού λέγεται ότι εμφανίζεται η Λα Γιορόνα;
Η Λα Γιορόνα λέγεται ότι εμφανίζεται δίπλα σε σώματα νερού, συμπεριλαμβανομένων ποταμών, λιμνών και καναλιών. Η εκδοχή του Νέου Μεξικού την τοποθετεί στον Ρίο Γκράντε, ενώ ο έκτος οιωνός του Σαχαγούν τοποθετεί μια σχετική θρηνούσα γυναίκα στη λίμνη Τεξκόκο. Συχνές μεξικανικές συσχετίσεις περιλαμβάνουν την Πουέμπλα, τη Γουαναχουάτο, τη Γκουανταλαχάρα, την Ιδάλγκο, την Πόλη του Μεξικού και την Πολιτεία του Μεξικού.
Ποια είναι η πιο πρώιμη τεκμηριωμένη πηγή που συνδέεται με τη Λα Γιορόνα;
Η πιο πρώιμη τεκμηριωμένη πηγή που συνδέεται με τη Λα Γιορόνα είναι η αναφορά του Μπερναρντίνου ντε Σαχαγούν για τον έκτο από τους οκτώ ominous portents. Ο Σαχαγούν, που έζησε από το 1499 έως το 1590, περιέγραψε μια γυναίκα που σχετίζεται με την Κιουακοάτλ να εμφανίζεται από τη λίμνη Τεξκόκο, αλλά καταγράφει σχετιζόμενα στοιχεία αντί να αποδεικνύει μια οριστική προέλευση για κάθε σύγχρονη εκδοχή της Λα Γιορόνα.